Het verhaal van Deurne

In het ‘Verhaal van Deurne’ behandelen we de Deurnese cultuurhistorie aan de hand van chronologisch geordende verhalen. Samen met de inventarisatie, brengt het kansen in beeld en maakt het afwegingen met andere thema’s, beleidsvelden en programma’s mogelijk.

Opzet

De selectie van de verhalen hangt nauw samen met het waardevolle erfgoed dat in Deurne nog steeds aanwezig is en de identiteiten die we Deurne – door onze oogharen kijkend – kunnen toedichten. Deze identiteiten noemen we hier ‘verhaallijnen’. Daarbinnen werken we steeds een aantal verhalen uit die van belang zijn voor die periode. Sommige verhalen komen binnen meerdere verhaallijnen terug, omdat ze door de hele geschiedenis van Deurne van belang waren.

Verhaallijnen

Icon van een neanderthaler

Deurnes’ pre- en protohistorie: in wisselwerking met het landschap (tot 1150 na Chr.)

Vroegere inwoners van wat nu Deurne heet waren sterk afhankelijk van wat het landschap aan mogelijkheden bood. Al meer dan 35.000 jaar geleden liepen er hier al mensen rond, toen er van de huidige ‘moderne mens ’ in onze gewesten nog geen sprake was. Met de introductie van de landbouw, korter dan 6.000 jaar geleden, vestigden mensen zich op vaste plekken. Aan het eind van deze periode kregen machtige verre abdijen, zoals Echternach, bezittingen in Peelland.

Icon van een kasteel, verhaallijn 2 uit het verhaal van Deurne

Dynamisch Deurne: veranderingen in de late middeleeuwen (1150 – 1550 na Chr.)

In de late middeleeuwen veranderde er voor de Deurnenaren heel veel. De bevolking groeide sterk en Deurne werd onderdeel van het graafschap Rode en later het hertogdom Brabant. De invloed van steden en de markteconomie werd voor iedereen merkbaar. Het patroon van oude dorpen en kleine gehuchten zoals we dat nu nog kennen dateert uit deze tijd.

Icon van een molen, verhaallijn 3 uit het verhaal van Deurne

Divers Deurne: een tijd van diversiteit, standsverschillen en industrialisering (1550 - 1850)

De bevolkingsgroei vanaf de late middeleeuwen zorgde voor een grotere kloof tussen arm en rijk. Er werden kastelen en later ook kleinere landhuizen gebouwd, maar ook ontstond een groep van boeren in kleine lemen huisjes. In de dorpen woonden rijke kooplieden, maar ook arme arbeiders die in kleinschalige fabriekjes werkten. Deurne kende onder meer vroege steen-, aardewerk- en textielindustrie.

Icon van een zwaard, verhaallijn 4 uit het verhaal van Deurne

Defensief Deurne: verdedigen in en met de Peel (1200-1991)

Door de eeuwen heen was de ligging tegen de Peel steeds van groot strategisch belang. Dat blijkt al uit de ligging van kastelen, blokhuizen en landweren, vaak aan of dicht bij de weinige uitvalswegen door de Peel heen. Met de Peel -Raamstelling is de meest recente verdedigingslinie door de Peel zelf aangelegd. Vele sporen en verhalen hangen met deze militaire geschiedenis samen.

Icon van een boer, verhaallijn 4 uit het verhaal van Deurne

Boeren en turfsteken in Deurne: werken voor de kost (1200-heden)

Al bijna 6.000 jaar is de geschiedenis van Deurne nauw verbonden met het boerenbedrijf. Zowel onder- als bovengronds zijn daarvan vele resten bewaard gebleven. We kunnen denken aan archeologische sporen van boerderijen, maar ook waardevolle boerderijen en daarbij horende cultuurlandschappen. Hiervan dateren de bovengrondse sporen vooral van na de 12e eeuw. De handmatige en industriële turfwinning speelde relatief kort in die lange geschiedenis. Ook daarvan zijn nog duidelijke sporen in het landschap bewaard gebleven.

Icon van een kasteel, verhaallijn 6 uit het verhaal van Deurne

Rooms en stedelijk Deurne: het dorp krijgt stadse trekken (1800-heden)

Uit de kleine middeleeuwse dorpen werden in de loop der tijd verzorgingskernen voor de omgeving. De vele gebouwen van rooms-katholieke signatuur, zoals kerken, liefdehuizen en scholen zijn daarvan voorbeelden. Uit kleine gehuchten vormden zich nieuwe dorpen (zoals Neerkant), en ook de turfwinning zorgde voor het ontstaan van een nieuwe kern: Helenaveen. Zelfs de verstedelijking van vooral Deurne en Liessel in de 20e eeuw heeft alweer waardevolle sporen achtergelaten.

Grafische weergave verhallijnen Verhaal van Deurne

Meer informatie

Voor meer informatie of vragen over erfgoed kunt u gebruik maken van het online contactformulier. Wij proberen uw bericht zo spoedig mogelijk te beantwoorden.

Vul het contactformulier erfgoed in